Mary Alacoque Waters, Eating the Image

11 oktober – 15 november 2008

            De tentoonstelling van nieuwe schilderijen van Mary Waters (Ierland, 1957) bij VOUS ETES ICI, die vergezeld gaat van de publicatie met de gelijknamige titel, luidt het begin van een nieuwe samenwerking in. Zowel voor Mary Waters als voor VOUS ETES ICI houdt de presentatie, binnen de context van het galerieprogramma tot op heden, een grote uitdaging in. Het zeer uitgesproken, zorgvuldig uitgevoerde en prikkelend conceptuele werk van Waters zal vanaf heden getoond worden in relatie tot schilderkunst met vooral niet-figuratieve componenten, zoals die van Tim Ayres, Martijn Schuppers, Ab van Hanegem en Jos van Merendonk.

            Mary Waters groeide op in het toen nog zeer arme Ierland, waar ze op jonge leeftijd interesse in de beeldende kunst ontwikkelde, met name in die van de Britse, de Nederlandse en de Italiaanse Gouden Eeuw. Gezien het feit dat er zich geen musea met grote kunst in haar nabijheid bevonden, reizen te kostbaar was en bibliotheken beschikten over schaars beeldmateriaal, was het voor Waters steeds behelpen om haar groeiende interesse te voeden. De kleine reproducties in catalogi, nog vaak in zwart-wit, prikkelden haar fantasie en voorstellingsvermogen.

Misschien wel het belangrijkste aspect van de schilderijen van Mary Waters is dan ook perceptie, meer specifiek: de perceptie van de schilderkunst, inclusief de glamour, rijkdom en macht die zij kan uitstralen. Waters gebruikt het materiaal, dat haar oorspronkelijk in de wereld van de kunst binnenleidde nu als bron voor haar werk als hedendaags kunstenaar.

Met haar op reproducties gebaseerde verwerking van iconografische hoogstandjes uit de portretkunst ontstaan werken met verontrustende eigenschappen. Haar grote zwart-wit werken, met duidelijke referenties naar fotografie en naar het cinemascope-filmformaat confronteren de kijker onmiskenbaar met zijn medemens, maar tegelijkertijd dwingt de schaal een ongrijpbaar ontzag af.

In tegenstelling tot de kleurige schilderijen lijken de zwart-witportretten heftige, doch ingehouden menselijke emoties te weerspiegelen.

In de kleurige schilderijen werkt Mary Waters zonder enige terughoudendheid met het meest uitbundige palet. De geciteerde portretelementen uit oude schilderijen worden geplaatst voor een eenkleurige achtergrond als in een fotostudio of over spetterende behangpatronen of geplaatst naast zwevende, platte decoratieve elementen, zoals die bijvoorbeeld te vinden zijn op Hollandse tegels.

Vergelijkbaar met werk van fotografen als Annie Leibovitz of David Lachapelle heden ten dage, vinden we in Waters’ schilderijen personen terug die over the top glossy hun machtige bijzonderheid etaleren. Waters citeert hierin niet zozeer de specifieke hand van een Gainsborough, een Bronzino of een Rubens. Die gaat immers in een reproductie grotendeels teloor. Ze verwijst eerder naar de pronkzucht en naar de maatschappelijke macht die van een dergelijk portret diende uit te gaan, maar dan in een setting van nú.

Dat Mary Waters met het zo herkenbare beeld van (vergane?) glorie een nieuw, eigentijds en vervreemdend oeuvre ontwikkelt, wordt extra duidelijk in de  opmerkelijke schilderijen waarin ze een portret twee, soms drie keer semi-identiek, naast elkaar geplaatst weergeeft. Het gaat hierbij niet om het banale “zoek de verschillen”, maar nadrukkelijk om de kijkende hand, die op basis van waarneming van “hetzelfde” een eigen wil heeft (Waters projecteert niet!). Dat de perceptie ook een speelbal van de hersenen is wordt niet alleen duidelijk in die verschillen, maar heeft ook z’n weerslag in hoe wij als kijkers ons in de ontstane voorstelling een weg pogen te zoeken.

Over het citeren van bestaande voorstellingen in de beeldende kunst valt veel te zeggen (ook over de herhaling ervan; denk aan Warhol), maar de complexe methode die Mary Waters hanteert mag, gezien de veelheid aan invalshoeken, absoluut uniek genoemd worden.

Mary Alacoque Waters

Eating the Image, paintings

116 pagina’s, full-colour

teksten: Pietje Tegenbosch en Frank van der Schoor

grafisch ontwerp: Cobbenhagen en Hendriksen

uitgever: Pels & Kemper

ISBN 9789 0793 72034